Xây dựng “bản đồ số” để hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Ngày viết: Thứ Hai, Tháng Tám 3, 2026 | 16:26 - Lượt xem: 193

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo phát triển nhanh cả về quy mô lẫn số lượng chủ thể tham gia, việc thiếu một nền tảng dữ liệu thống nhất đang trở thành rào cản đối với công tác quản lý và hoạch định chính sách. Để khắc phục tình trạng này, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hướng tới hình thành “bản đồ số” cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trên phạm vi cả nước.

Ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, trong nhiều năm qua, Việt Nam đã hình thành mạng lưới ngày càng rộng của các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, cơ sở ươm tạo, quỹ đầu tư và các tổ chức thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, dữ liệu phản ánh “sức khỏe” của hệ sinh thái vẫn được lưu trữ ở nhiều cơ quan khác nhau, thiếu tính cập nhật và chưa được chuẩn hóa.

Theo ông Nhân, khi thiếu một nguồn dữ liệu đầy đủ và thống nhất, nhiều địa phương rất khó đánh giá chính xác năng lực của hệ sinh thái khởi nghiệp trên địa bàn. Những câu hỏi như địa phương đang có lợi thế ở lĩnh vực công nghệ nào, doanh nghiệp nào tăng trưởng tốt, dòng vốn đầu tư đang dịch chuyển vào đâu hay chính sách nào phát huy hiệu quả vẫn chưa có cơ sở dữ liệu đủ mạnh để trả lời.

Điều này khiến quá trình đánh giá hệ sinh thái chủ yếu vẫn dựa trên các báo cáo định kỳ hoặc những số liệu rời rạc, trong khi tốc độ phát triển của thị trường thay đổi rất nhanh. Khoảng cách giữa dữ liệu và thực tiễn vì thế trở thành một trong những điểm nghẽn đối với công tác quản lý và xây dựng chính sách.

“Đây chính là lý do Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ và cơ sở ươm tạo công nghệ theo Quyết định số 2572/QĐ-BKHCN. Mục tiêu không chỉ là tập hợp dữ liệu mà còn hình thành một nền tảng dùng chung phục vụ quản lý, đánh giá và kết nối các thành phần của hệ sinh thái”, ông Hoàng Ngọc Nhân nhấn mạnh.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Việt Nam hiện có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong đó đã xuất hiện những kỳ lân công nghệ như MoMo và Sky Mavis. Hệ sinh thái cũng có 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm, 40 tổ chức thúc đẩy kinh doanh và hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp trên cả nước.

Sự phát triển mạnh mẽ về quy mô cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam đang bước sang giai đoạn mới. Tuy nhiên, quy mô càng lớn càng đòi hỏi một hệ thống dữ liệu được kết nối và quản lý thống nhất để hỗ trợ cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp trong việc khai thác nguồn lực cũng như xây dựng chính sách phù hợp với thực tiễn.

Không chỉ dừng lại ở việc xây dựng cơ sở dữ liệu, Việt Nam cũng đang hoàn thiện các cơ chế nhằm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp theo hướng đồng bộ và bền vững. Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia khởi nghiệp sáng tạo đã đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời phấn đấu đến năm 2045 nằm trong nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới về đổi mới sáng tạo.

Theo ông Trần Xuân Đích, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), bên cạnh những kết quả tích cực, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ. Trong đó, hạn chế lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực nghiên cứu hay nguồn nhân lực mà ở khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Các công đoạn như thử nghiệm, kiểm định, tiêu chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn là mắt xích yếu, khiến nhiều công nghệ dù có tiềm năng nhưng chưa thể chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Theo ông Đích, để hệ sinh thái phát triển bền vững, cần tăng cường sự liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các quỹ đầu tư. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chỉ có thể phát huy hiệu quả khi các chủ thể được kết nối trong một chuỗi liên thông, từ nghiên cứu, phát triển công nghệ đến thương mại hóa và mở rộng thị trường.

Trên cơ sở đó, Bộ Khoa học và Công nghệ định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng tích hợp, đồng thời ưu tiên đầu tư các hạ tầng công nghệ dùng chung như trung tâm thử nghiệm, kiểm định, tiêu chuẩn hóa và phòng thí nghiệm mở. Bộ cũng khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ lớn giữ vai trò dẫn dắt thông qua đặt hàng nghiên cứu, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, chuyển giao công nghệ và hình thành chuỗi cung ứng trong nước.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung không chỉ nhằm thống kê số lượng doanh nghiệp hay các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp mà còn hướng tới hình thành một “bản đồ số” phản ánh đầy đủ sức khỏe của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ trên cùng một nền tảng, các địa phương sẽ có cơ sở để đánh giá đúng tiềm năng, hoạch định chính sách sát thực tiễn hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ kết nối hiệu quả. Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Lê Lan