Truy xuất nguồn gốc nâng sức cạnh tranh nông sản Đồng Nai

Ngày viết: Thứ Tư, Tháng Chín 2, 2026 | 13:17 - Lượt xem: 255

Truy xuất nguồn gốc đang được Đồng Nai thúc đẩy theo hướng gắn chặt với tiêu chuẩn chất lượng, chuẩn hóa dữ liệu và ứng dụng công nghệ.

Những chuyển biến về sản lượng của một số cây trồng chủ lực cho thấy dư địa nâng cao năng suất tại Đồng Nai vẫn còn lớn. Năm 2025, diện tích chuối đạt gần 20,3 nghìn ha, tăng gần 1,7% nhưng sản lượng đạt hơn 676,5 nghìn tấn, tăng gần 6,9%. Với sầu riêng, diện tích đạt hơn 24,9 nghìn ha, tăng gần 0,8%, trong khi sản lượng hơn 158,7 nghìn tấn, tăng trên 5%.

Khoảng cách giữa tốc độ tăng diện tích và sản lượng cho thấy tăng trưởng không chỉ dựa vào mở rộng quy mô sản xuất. Để duy trì hiệu quả lâu dài, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục nâng chất lượng quá trình sản xuất, kiểm soát đồng đều sản phẩm và tổ chức chuỗi cung ứng theo hướng minh bạch hơn.

Truy xuất nguồn gốc trở thành công cụ quản trị chất lượng

Trong bối cảnh yêu cầu của thị trường ngày càng khắt khe, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là gắn mã QR lên sản phẩm. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng hình thành một chuỗi dữ liệu có thể kiểm chứng, từ vùng sản xuất, cơ sở đóng gói đến từng sản phẩm hoặc lô hàng.

Giai đoạn 2026–2030, Đồng Nai định hướng xây dựng danh mục các nhóm nông sản chủ lực ưu tiên thực hiện truy xuất nguồn gốc, đồng thời rà soát, chuẩn hóa và phát triển dữ liệu tập trung, dùng chung trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản. Dữ liệu được định hướng kết nối, chia sẻ với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia và các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu liên quan.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa, truy xuất nguồn gốc có thể trở thành một bộ phận của hoạt động quản trị sản xuất. Các công cụ phân tích, tổng hợp, giám sát và cảnh báo sớm được định hướng triển khai nhằm phát hiện những bất thường, rủi ro trong chuỗi cung ứng. Phương pháp phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo cũng được tính đến ở mức hỗ trợ cho hoạt động truy vết, giám sát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đối với năng suất bởi dữ liệu đầy đủ giúp cơ sở sản xuất nhận diện tốt hơn những khâu có nguy cơ phát sinh sai lỗi, tăng khả năng kiểm soát quá trình và hạn chế tổn thất trong chuỗi cung ứng. Thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm ở cuối quá trình, chất lượng có thể được quản lý xuyên suốt từ sản xuất đến lưu thông.

Lấy tiêu chuẩn làm nền tảng nâng giá trị sản phẩm

Song song với truy xuất nguồn gốc, Đồng Nai xác định tăng cường áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng trong sản xuất, xây dựng và cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói theo tiêu chuẩn quốc tế; hoàn thiện dữ liệu nông hộ và gắn mã QR cho từng sản phẩm hoặc lô hàng sầu riêng. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm nâng tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Đáng chú ý, địa phương tiếp tục định hướng hỗ trợ áp dụng và chứng nhận các tiêu chuẩn, hệ thống quản lý và chương trình chất lượng như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO, OCOP… trong sản xuất, chế biến nông, lâm, thủy sản. Việc kết hợp tiêu chuẩn với truy xuất nguồn gốc giúp hình thành cơ sở để chứng minh chất lượng thay vì chỉ dừng ở những cam kết của người sản xuất.

Sầu riêng được lựa chọn thí điểm trước, với việc hoàn thiện dữ liệu nông hộ và triển khai mã QR cho từng sản phẩm hoặc lô hàng. Sau đó, phạm vi truy xuất được định hướng mở rộng sang các sản phẩm chủ lực như thịt heo, thịt gà, trứng gà, cà phê, tiêu, chuối, bưởi, điều, rau, quả và các sản phẩm khác.

Về dài hạn, mục tiêu đến năm 2035 là đưa các sản phẩm, hàng hóa nông sản thuộc phạm vi quản lý vào hệ thống, từng bước hình thành chuỗi truy xuất nguồn gốc hoàn chỉnh và phát triển hệ sinh thái khai thác dữ liệu, ứng dụng số dựa trên dữ liệu truy xuất.

Từ góc độ năng suất, tiêu chuẩn hóa và truy xuất nguồn gốc vì vậy cần được nhìn nhận như hai mắt xích bổ trợ lẫn nhau. Tiêu chuẩn tạo khuôn khổ để kiểm soát quá trình và chất lượng; truy xuất nguồn gốc tạo dữ liệu để chứng minh quá trình đó được thực hiện minh bạch. Khi hai yếu tố được kết nối, nông sản không chỉ được nhận diện rõ nguồn gốc mà còn có thêm cơ sở nâng chất lượng, giảm rủi ro, gia tăng giá trị và mở rộng khả năng tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao.

Yến Hoa