Truy xuất nguồn gốc bằng chuỗi khối: Hướng tới minh bạch và an toàn hàng hóa

Ngày viết: Thứ Sáu, Tháng TưTháng Tư 3, 2026 | 5:48 - Lượt xem: 269

Công nghệ chuỗi khối giúp truy xuất nguồn gốc hàng hóa minh bạch, đảm bảo an toàn thực phẩm và nâng cao niềm tin người tiêu dùng, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc sản phẩm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa đã trở thành nhu cầu thiết yếu. Thông qua mã QR gắn trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể dễ dàng theo dõi toàn bộ lịch sử của sản phẩm từ nơi thu hoạch, quá trình vận chuyển, kiểm định chất lượng cho tới điểm bán lẻ.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều hạn chế. Phần lớn các giải pháp truy xuất nguồn gốc hiện nay còn mang tính cục bộ, phân mảnh, dữ liệu chưa được chuẩn hóa và chưa liên thông trên toàn quốc. Ngoài ra, việc thiếu kiểm soát hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử và chưa bắt buộc doanh nghiệp tham gia hệ thống càng làm giảm hiệu quả truy xuất.

Truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ chuỗi khối (blockchain) mở ra hành lang pháp lý cho nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ này trong nhiều ngành trọng yếu. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc sản phẩm, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ chuỗi khối (blockchain) đang nổi lên như một giải pháp hiệu quả giúp minh bạch hóa toàn bộ hành trình của hàng hóa từ sản xuất đến tay người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Huy, Trưởng ban Công nghệ Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, ứng dụng blockchain cho truy xuất nguồn gốc phải là chính sách toàn diện từ trên xuống dưới, có sự quản lý đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, áp dụng cho tất cả doanh nghiệp và đảm bảo dữ liệu liên thông, có giá trị pháp lý. Ông nhấn mạnh: “Blockchain không chỉ là công nghệ, mà còn là hạ tầng quan trọng để quản trị dữ liệu và thương mại số, giúp Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng kết nối minh bạch.”

Công nghệ chuỗi khối cung cấp cơ chế lưu trữ dữ liệu phân tán, an toàn và bất biến. Mỗi khối dữ liệu ghi nhận chi tiết thông tin lô hàng, từ nơi sản xuất, thời gian vận chuyển, biên bản kiểm tra chất lượng đến điểm bán lẻ cuối cùng. Các khối được mã hóa và liên kết, tạo thành chuỗi dữ liệu không thể sửa đổi, đồng thời chia sẻ giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng. Khi có sự cố an toàn thực phẩm, cơ quan quản lý có thể truy xuất ngay lập tức lô hàng gặp rủi ro, khoanh vùng và xử lý nhanh chóng, thay vì mất thời gian rà soát thủ công.

Ông Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số, mã vạch quốc gia, nhận định: “Thiếu liên thông giữa hệ thống truy xuất và kiểm tra chất lượng, cũng như việc chưa có cơ sở dữ liệu tập trung, tạo ra lỗ hổng lớn trong đánh giá và kiểm soát hàng hóa trên thị trường. Blockchain chính là giải pháp để giải quyết bài toán này.”

Ngoài ra, blockchain còn cho phép dữ liệu được cập nhật và xác thực theo thời gian thực, giảm rủi ro gian lận, đồng thời tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi số quốc gia và quản lý chuỗi cung ứng hiện đại.

Có thể thấy việc Bộ Khoa học và Công nghệ đưa blockchain vào danh mục công nghệ chiến lược quốc gia không chỉ thừa nhận đây là xu hướng công nghệ mới mà còn khẳng định vai trò của blockchain như hạ tầng cốt lõi tạo niềm tin số. Với cơ chế minh bạch, toàn vẹn và có thể xác thực, blockchain đang trở thành “lá chắn” đảm bảo an toàn và chất lượng hàng hóa, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt trên thị trường trong nước và quốc tế.

Ở tầm quốc gia, việc xác định blockchain là công nghệ chiến lược cũng mở ra hành lang pháp lý cho nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ này trong nhiều ngành trọng yếu. Ông Nguyễn Huy khẳng định, công nghệ blockchain sẽ tạo điều kiện để Việt Nam không chỉ bắt kịp xu hướng, mà còn chủ động tham gia định hình chuẩn mực toàn cầu về truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và thương mại số.

An Dương