Sửa đổi Luật Đo lường: Loại bỏ rào cản, mở đường cho kỷ nguyên số

Ngày viết: Thứ Năm, Tháng Tám 6, 2026 | 17:14 - Lượt xem: 181

Việc sửa đổi Luật Đo lường không chỉ là câu chuyện cắt giảm thủ tục hành chính thuần túy, mà là bước chuyển dịch tư duy quản lý nhà nước: chuyển từ “tiền kiểm” nặng tính kiểm soát sang “hậu kiểm” dựa trên quản lý rủi ro và nền tảng dữ liệu số.

Tại Hội nghị truyền thông chính sách do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 5/8/2026 tại Đà Nẵng, thông tin về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đã thu hút sự chú ý đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp. Dự thảo luật dự kiến trình Quốc hội thông qua vào tháng 10/2026 và dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.

Ông Trần Quý Giầu – Trưởng ban Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phát biểu tại Hội nghị.

 

Sau gần 15 năm vận hành, Luật Đo lường 2011 đã bộc lộ những “nút thắt” lớn. Việc thiếu cơ sở dữ liệu số liên thông, thẩm quyền quản lý còn chồng chéo và các thủ tục cấp phép rườm rà đã làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời chưa đáp ứng kịp sự phát triển của các công nghệ mới như xe điện, bán dẫn hay hạ tầng lượng tử.

Để giải quyết triệt để các bất cập này, dự thảo luật tập trung vào 3 trụ cột cải cách cốt lõi:

1. Chuyển mạnh sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ

Thay vì bắt buộc đăng ký và kiểm soát tiền kiểm khắt khe như trước, dự thảo luật phân loại rõ theo mức độ rủi ro: Đối với phương tiện đo Nhóm 1 (phục vụ sản xuất nội bộ): Doanh nghiệp chuyển sang cơ chế tự công bố sự phù hợp và tự chịu trách nhiệm, được hoàn toàn chủ động lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ hợp pháp. Đối với hàng đóng gói sẵn: Bãi bỏ giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng. Quản lý nhà nước sẽ tập trung vào kiểm tra quy chuẩn kỹ thuật theo cơ chế hậu kiểm. Đối với phương tiện đo Nhóm 2 (ảnh hưởng trực tiếp người tiêu dùng như công tơ điện, nước, cột bơm xăng): Tiếp tục kiểm soát chặt chẽ qua cơ chế chỉ định, nhưng giao thẩm quyền kiểm tra tại các chợ, điểm kinh doanh dân sinh cho UBND cấp xã để sát thực tế hơn.

2. Số hóa toàn diện và minh bạch hóa dữ liệu

Dự thảo đưa ra giải pháp định danh mỗi phương tiện đo bằng một mã số duy nhất để truy xuất toàn bộ vòng đời hoạt động. Lần đầu tiên, kết quả kiểm định bằng Chứng chỉ số (DCC) và chữ ký số được công nhận giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy. Nền tảng dữ liệu này cho phép cơ quan quản lý áp dụng hệ thống cảnh báo tự động khi phát hiện nguy cơ sai lệch, đồng thời siết chặt quy định cấm can thiệp phần cứng, phần mềm để gian lận kết quả.

3. Huy động nguồn lực tư nhân vào hạ tầng quốc gia

Một điểm đột phá khác là việc cho phép các chuẩn đo lường do doanh nghiệp tư nhân đầu tư – nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn – sẽ được xem xét công nhận là Chuẩn đo lường quốc gia. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tự nguyện áp dụng “Chương trình bảo đảm đo lường” sẽ được ghi nhận để giảm tần suất kiểm tra.

Cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” dựa trên dữ liệu số và đánh giá rủi ro trong dự thảo Luật Đo lường sửa đổi vừa bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, vừa cởi trói áp lực hành chính, tạo động lực cho doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên số.

Xuân Mạnh