Phát triển thị trường lao động chất lượng cao để nâng cao năng suất

Ngày viết: Thứ Ba, Tháng Ba 17, 2026 | 14:18 - Lượt xem: 466

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ dần thu hẹp, phát triển thị trường lao động theo hướng chất lượng, kỹ năng và năng suất đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong nhiều năm, chính sách việc làm của Việt Nam chủ yếu hướng tới mục tiêu tạo đủ việc làm để hấp thụ lực lượng lao động lớn. Cách tiếp cận này góp phần duy trì tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp và bảo đảm ổn định kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới, việc chỉ tập trung vào số lượng việc làm đang bộc lộ những hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu nâng cao năng suất lao động ngày càng trở nên cấp thiết.

Thực tế cho thấy không ít việc làm hiện nay có giá trị gia tăng thấp, năng suất lao động chưa cao và thu nhập của người lao động còn thiếu tính bền vững. Điều này khiến thị trường lao động chưa phát huy đầy đủ vai trò là động lực nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo Phạm Anh Thắng, Phó Chánh Văn phòng Bộ Nội vụ, trong bối cảnh lợi thế lao động giá rẻ dần thu hẹp và dân số bắt đầu bước vào giai đoạn già hóa, thị trường lao động cần chuyển mạnh từ mục tiêu “tạo đủ việc làm” sang “tạo việc làm chất lượng”. Điều này không chỉ giúp cải thiện thu nhập cho người lao động mà còn góp phần trực tiếp nâng cao năng suất lao động của nền kinh tế.

Theo đó, các chỉ tiêu về việc làm cần được tái cấu trúc theo hướng gắn chặt với năng suất lao động, mức thu nhập thực tế, sự ổn định của quan hệ lao động và khả năng tham gia hệ thống an sinh xã hội. Việc làm chỉ thực sự tạo động lực cho tăng trưởng khi đó là những công việc có giá trị gia tăng cao và đóng góp vào nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường lao động hiện nay là khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp phản ánh tình trạng thiếu lao động có kỹ năng phù hợp, trong khi không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong việc tìm việc làm đúng chuyên môn. Điều này cho thấy hệ thống đào tạo nhân lực chưa theo kịp sự thay đổi của thị trường và yêu cầu nâng cao năng suất trong sản xuất.

Ở góc độ vĩ mô, quy mô lực lượng lao động lớn vẫn là lợi thế quan trọng của Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế. Trong nhiều năm qua, nguồn nhân lực dồi dào giúp Việt Nam duy trì sức cạnh tranh trong nhiều ngành sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, lợi thế về số lượng lao động cần được chuyển hóa thành lợi thế về chất lượng và năng suất.

Theo Nguyễn Tùng Lâm, Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, trong bối cảnh các yếu tố tăng trưởng truyền thống như vốn và lao động đang dần đạt tới giới hạn, năng suất cần trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Do đó, các chính sách phát triển cần gắn chặt với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao năng suất lao động và năng suất tổng hợp của nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, để thị trường lao động thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, vai trò của Nhà nước cần được phát huy theo hướng kiến tạo và điều phối chiến lược. Các chính sách lao động cần được gắn kết chặt chẽ với chính sách phát triển doanh nghiệp, thu hút đầu tư, đổi mới công nghệ và phát triển thị trường vốn.

Khi các chính sách này được triển khai đồng bộ, thị trường lao động sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu việc làm mà còn góp phần nâng cao trình độ kỹ năng của lực lượng lao động, thúc đẩy đổi mới công nghệ và cải thiện năng suất của nền kinh tế. Trong dài hạn, phát triển thị trường lao động theo hướng nâng cao kỹ năng, chất lượng việc làm và năng suất lao động sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam duy trì tăng trưởng bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

An Dương