Hoàn thiện nền tảng tiêu chuẩn, thúc đẩy số hóa nâng cao năng suất ngành nuôi trồng thủy sản

Ngày viết: Thứ Sáu, Tháng Ba 27, 2026 | 15:47 - Lượt xem: 326

Tăng trưởng ấn tượng nhưng đối mặt rào cản kỹ thuật ngày càng dày đặc, ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách: hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật gắn với chuyển đổi số nếu không muốn mất lợi thế cạnh tranh.

Ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình sản xuất hiện đại, dựa trên công nghệ và dữ liệu. Tuy nhiên, trong khi công nghệ phát triển nhanh, hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật vẫn chưa theo kịp, tạo ra khoảng trống đáng lo ngại trong kiểm soát chất lượng và an toàn sản phẩm.

Thực tế cho thấy, thủy sản vẫn là một trong những trụ cột của nông nghiệp Việt Nam. Năm 2025, tổng sản lượng toàn ngành đạt gần 10 triệu tấn, trong đó nuôi trồng chiếm hơn 6,1 triệu tấn. Kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng trên 10% so với năm trước. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026 với mức tăng hơn 23%, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn lớn.

Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh cũng kéo theo áp lực lớn về chất lượng và tiêu chuẩn. Các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chứng nhận bền vững, kiểm soát môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng. Nếu không đáp ứng được các tiêu chí này, nguy cơ mất thị trường là hiện hữu.

Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là hệ thống tiêu chuẩn trong nước chưa đồng bộ, chưa bao phủ đầy đủ các khâu trong chuỗi sản xuất. Đặc biệt, các tiêu chuẩn liên quan đến quản lý môi trường nuôi, an toàn sinh học và ứng dụng công nghệ số vẫn còn thiếu hoặc chưa được cập nhật theo thông lệ quốc tế.

Trong khi đó, xu hướng số hóa trong nuôi trồng thủy sản đang diễn ra nhanh chóng. Các hệ thống giám sát môi trường nuôi, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và tự động hóa quy trình đang dần thay đổi phương thức sản xuất truyền thống. Tuy nhiên, nếu thiếu khung tiêu chuẩn đi kèm, việc ứng dụng công nghệ sẽ rơi vào tình trạng manh mún, khó kiểm soát và thiếu tính liên kết.

Vì vậy, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn đóng vai trò “xương sống” cho quá trình chuyển đổi số của ngành. Các tiêu chuẩn cần được xây dựng theo hướng tích hợp công nghệ, cho phép thu thập, chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu một cách minh bạch. Đây sẽ là nền tảng để nâng cao hiệu quả sản xuất, kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc từ thị trường.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế không còn nằm ở chi phí thấp mà ở khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng. Nếu không kịp thời hoàn thiện “hạ tầng tiêu chuẩn”, ngành thủy sản sẽ khó duy trì đà tăng trưởng và nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Hiền Anh