Hà Nội đặt mục tiêu 80% sản phẩm trong mô hình tiêu dùng số có truy xuất nguồn gốc

Ngày viết: Thứ Năm, Tháng Tám 13, 2026 | 17:00 - Lượt xem: 342

Hà Nội thí điểm mô hình tiêu dùng số gắn với truy xuất nguồn gốc, công khai thông tin sản phẩm và ứng dụng dữ liệu, AI nhằm xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, an toàn hơn.

Thương mại điện tử phát triển nhanh mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng, nhưng cũng kéo theo những vấn đề về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật và khó kiểm soát chất lượng hàng hóa trên môi trường số. Trong bối cảnh đó, Hà Nội đang triển khai mô hình tiêu dùng số, trong đó truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin được xác định là những yếu tố quan trọng.

Mới đây UBND TP. Hà Nội ban hành Quyết định số 3732/QĐ-UBND về Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử TP. Hà Nội”. Đề án hướng tới hình thành môi trường mua sắm số minh bạch, an toàn, có truy xuất, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ quản lý, dự báo và cảnh báo rủi ro.

Theo mục tiêu đến năm 2028, Hà Nội phấn đấu có 500 chủ thể tham gia hoặc kết nối mô hình, 1.000 sản phẩm được công khai trên gian hàng số hoặc các chuyên mục liên kết. Đáng chú ý, tối thiểu 80% sản phẩm phải có truy xuất nguồn gốc hoặc mã định danh phù hợp; 100% chủ thể được hướng dẫn công khai các thông tin bắt buộc. Mục tiêu này cho thấy truy xuất nguồn gốc đang được đặt trong tổng thể xây dựng môi trường tiêu dùng số, thay vì chỉ được xem là một giải pháp kỹ thuật trên bao bì.

Tuy nhiên, giá trị của truy xuất không nằm ở việc sản phẩm có một mã QR. Quan trọng hơn là dữ liệu phía sau phải chính xác, đầy đủ và được cập nhật thường xuyên. Người tiêu dùng cần có khả năng tiếp cận những thông tin cơ bản về sản phẩm, cơ sở sản xuất và nguồn gốc hàng hóa.

Theo chức năng, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội thực hiện quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, mã số, mã vạch và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Đây là một trong những cơ sở để thành phố triển khai các giải pháp minh bạch thông tin hàng hóa trên môi trường số.

Đề án cũng đặt mục tiêu ứng dụng dữ liệu và AI để phân tích, cảnh báo sớm. Tuy nhiên, hiệu quả của công nghệ phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng dữ liệu đầu vào. Nếu thông tin sản phẩm thiếu, sai hoặc không được cập nhật, một hệ thống cảnh báo dù hiện đại cũng khó đưa ra kết quả chính xác.

Vì vậy, thách thức lớn nhất của mục tiêu 80% không chỉ là tạo mã QR cho sản phẩm mà là duy trì dữ liệu phía sau mã. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp; nền tảng phải bảo đảm khả năng kết nối; cơ quan quản lý cần có công cụ kiểm chứng, trong khi người tiêu dùng phải biết cách sử dụng thông tin truy xuất.

Nếu giải quyết được những điểm này, truy xuất nguồn gốc sẽ không còn dừng ở một chiếc tem trên bao bì mà trở thành một phần của hạ tầng dữ liệu thị trường. Khi đó, người tiêu dùng có thêm cơ sở lựa chọn, doanh nghiệp có công cụ xây dựng uy tín và cơ quan quản lý có thêm dữ liệu để nhận diện, cảnh báo và xử lý rủi ro.

Lê Lan