Doanh nghiệp đưa kinh tế tuần hoàn vào thực tiễn doanh nghiệp

Ngày viết: Thứ Năm, Tháng Chín 17, 2026 | 11:15 - Lượt xem: 249

Từ những nguyên tắc trong bộ tiêu chuẩn ISO 59000, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước đưa kinh tế tuần hoàn vào hoạt động sản xuất, biến chất thải thành nguồn tài nguyên, nâng cao hiệu quả sử dụng vật liệu và tạo thêm giá trị trong chuỗi sản xuất.

Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 về kinh tế tuần hoàn cung cấp khung thống nhất giúp doanh nghiệp chuyển từ các hoạt động tái chế riêng lẻ sang mô hình kinh tế tuần hoàn có hệ thống, có thể đo lường và mở rộng. 

Trong bộ tiêu chuẩn này, ISO 59004 đưa ra các nguyên tắc và hướng dẫn triển khai; ISO 59010 hỗ trợ chuyển đổi mô hình kinh doanh và mạng lưới giá trị; ISO 59020 hướng dẫn đo lường hiệu quả tuần hoàn; ISO 59014 tập trung vào tính bền vững, truy xuất vật liệu thứ cấp và ISO 59040 hỗ trợ trao đổi dữ liệu về tính tuần hoàn của sản phẩm.

Tại Việt Nam, các doanh nghiệp thí điểm áp dụng hiệu quả bộ tiêu chuẩn ISO 59000, điển hình như Công ty TNHH Toàn Phát (TPM) với cơ sở nhiệt phân liên tục lốp xe hết vòng đời (ELT), công suất khoảng 33.000 tấn/năm và tổng vốn đầu tư trên 9 triệu USD.

Thay vì đưa lốp xe thải đi chôn lấp hoặc xử lý theo phương thức truyền thống, TPM sử dụng quy trình nghiền và nhiệt phân liên tục để thu hồi các thành phần có giá trị. Các sản phẩm thu hồi gồm dầu nhiên liệu tái chế (FO-R), carbon đen tái chế (rCB), thép và khí tổng hợp (syngas).

Mô hình được thiết kế theo hướng giảm chất thải trong quá trình sản xuất. Khí tổng hợp được thu hồi để sử dụng làm năng lượng nội bộ, trong khi các sản phẩm khác được đưa vào những chuỗi giá trị công nghiệp khác nhau.

Theo cách tiếp cận ISO 59004, TPM xác định sáu nguyên tắc cho hệ thống kinh tế tuần hoàn gồm tư duy hệ thống, tạo ra giá trị, chia sẻ giá trị, quản trị tài nguyên, truy xuất nguồn gốc tài nguyên và khả năng chống chịu của hệ sinh thái.

Trong đó, tư duy hệ thống được thể hiện thông qua việc xem ELT như một nguồn tài nguyên thứ cấp và xây dựng các vòng tuần hoàn có sự kết nối giữa vật liệu, năng lượng và nước.

Ở khâu tạo giá trị, các sản phẩm sau nhiệt phân được định hướng cho những mục đích sử dụng khác nhau. Carbon đen tái chế có thể được sử dụng trong ngành vật liệu và cao su; dầu nhiên liệu tái chế phục vụ nhu cầu nhiên liệu công nghiệp; thép được thu hồi để sử dụng trong chuỗi tái chế; còn syngas được đưa trở lại hệ thống năng lượng của nhà máy.

Mô hình cũng hướng tới việc chia sẻ giá trị giữa các bên trong chuỗi, từ đơn vị thu gom ELT, TPM đến các nhà sản xuất vật liệu và người sử dụng sản phẩm đầu ra.

Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 như một khung tiếp cận nhằm hỗ trợ các tổ chức từng bước chuyển sang mô hình kinh tế tuần hoàn có tính hệ thống.

Đối với Công ty TNHH Môi trường Green Star đang từng bước đưa các nguyên tắc của bộ tiêu chuẩn ISO 59000 về kinh tế tuần hoàn vào hoạt động tái chế nhựa, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm chất thải và tăng giá trị của vật liệu tái chế.

Trong mô hình của Green Star, nhựa phế thải sau khi thu gom được phân loại và đưa vào hai hướng xử lý: bán trực tiếp cho các cơ sở tái chế khác hoặc được nghiền, gia nhiệt, tạo hạt để sản xuất nguyên liệu nhựa tái chế chất lượng cao. Hệ thống cũng duy trì tuần hoàn nước phục vụ sản xuất, với tỷ lệ tái sử dụng gần 100%.

Việc áp dụng ISO 59000 giúp Green Star chuyển từ cách tiếp cận tái chế đơn thuần sang quản lý toàn bộ dòng tài nguyên theo tư duy kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp vận dụng 6 nguyên tắc của ISO 59004 gồm tạo giá trị, tư duy hệ thống, chia sẻ giá trị, quản lý tài nguyên, khả năng chống chịu của hệ sinh thái và truy xuất nguồn lực; đồng thời sử dụng ISO 59010 để chuyển hóa các nguyên tắc thành hoạt động cụ thể.

Hồng Vân