Chuyển đổi số tạo động lực mới cho năng suất, chất lượng doanh nghiệp

Ngày viết: Thứ Ba, Tháng Tám 18, 2026 | 14:27 - Lượt xem: 119

Khi dư địa tăng trưởng dựa trên các yếu tố truyền thống ngày càng thu hẹp, chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang trở thành những công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp nâng năng suất, cải thiện chất lượng và gia tăng sức cạnh tranh.

Nâng cao năng suất đang trở thành yêu cầu ngày càng cấp thiết đối với nền kinh tế Việt Nam. Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV đã xác lập mô hình phát triển mới với bốn bước chuyển chiến lược, trong đó nhấn mạnh tăng trưởng dựa vào năng suất, tri thức và công nghệ. Đây cũng là cơ sở để từng bước chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ phụ thuộc vào mở rộng nguồn lực sang khai thác hiệu quả hơn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo ông Indra Pradana Singawinata, Tổng Thư ký Tổ chức Năng suất châu Á (APO), trong bối cảnh kinh tế thế giới chuyển đổi sâu sắc, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang trở thành những động lực mới của tăng trưởng năng suất. Cùng với tăng trưởng xanh và đổi mới sáng tạo, năng suất số ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Việt Nam khi các động lực tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp. Năng suất không chỉ phản ánh hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc khai thác công nghệ, dữ liệu, nền tảng số và AI vì thế được kỳ vọng tạo ra không gian mới để doanh nghiệp tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Thực tế cho thấy nhận thức của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, về chuyển đổi số đã có những thay đổi đáng kể. Theo ông Đỗ Tân Khoa, Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh, làn sóng AI trong khoảng hai năm gần đây đang thúc đẩy doanh nghiệp chủ động hơn trong tiếp cận và triển khai chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất.

Tuy nhiên, đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với chuyển đổi số hiệu quả. Một trong những yêu cầu quan trọng là doanh nghiệp phải thay đổi tư duy quản trị và xác định đúng bài toán cần giải quyết. Đặc biệt, doanh nghiệp cần chuẩn hóa trước khi số hóa. Quy trình vận hành và dữ liệu gốc được chuẩn hóa sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tránh đầu tư dàn trải, đồng thời tạo nền tảng để công nghệ, tự động hóa và AI phát huy hiệu quả thực chất.

Ở góc độ năng suất chất lượng, dữ liệu càng có ý nghĩa quan trọng. Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng quốc gia nhấn mạnh, dữ liệu chất lượng được chuẩn hóa, định danh và kết nối chính là hạ tầng của chuyển đổi số. AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được vận hành trên nguồn dữ liệu đáng tin cậy cùng quy trình quản trị phù hợp.

Do đó, không thể áp dụng một mô hình chuyển đổi số chung cho tất cả doanh nghiệp. Mỗi đơn vị cần lựa chọn lộ trình phù hợp với quy mô và năng lực, ưu tiên những khâu có khả năng tạo giá trị rõ ràng, đo lường kết quả trước khi mở rộng sang các hoạt động khác. Cách tiếp cận này giúp chuyển đổi số gắn trực tiếp với hiệu quả sản xuất, kinh doanh thay vì trở thành một khoản đầu tư công nghệ đơn thuần.

ể hình thành hệ sinh thái năng suất số, doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm. Khoa học và công nghệ chỉ thực sự chuyển hóa thành năng suất khi doanh nghiệp có khả năng tiếp cận, hấp thụ, làm chủ và đưa công nghệ vào sản xuất, quản trị. Song song với đó là yêu cầu đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ cải tiến năng suất, chất lượng.

Vai trò của Nhà nước là tạo lập môi trường, cơ chế và các công cụ hỗ trợ để quá trình này diễn ra thuận lợi hơn. Thời gian tới, Ủy ban Tiêu chuẩn – Đo lường – Chất lượng quốc gia sẽ tiếp tục thúc đẩy hoàn thiện tiêu chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật liên quan đến dữ liệu, định danh, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số; đồng thời tăng cường kết nối các tổ chức hỗ trợ với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đáng chú ý, hiệu quả chuyển đổi số sẽ được hướng tới đánh giá bằng những chỉ tiêu cụ thể về năng suất và chất lượng. Đích đến không đơn thuần là doanh nghiệp sử dụng nhiều công nghệ hơn, mà là năng suất cao hơn, sản phẩm có chất lượng tốt hơn, chuỗi cung ứng minh bạch hơn và năng lực cạnh tranh mạnh hơn. Đây cũng chính là thước đo cho thấy chuyển đổi số thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng trong giai đoạn phát triển mới.

Yến Hoa