Cảnh báo hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ trên thị trường và môi trường số

Ngày viết: Thứ Hai, Tháng Chín 28, 2026 | 16:18 - Lượt xem: 1639

Sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất, kinh doanh và thương mại điện tử kéo theo nguy cơ hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng tăng theo. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động kiểm soát từ nguồn hàng đến hoạt động quảng bá, phân phối.

Nguy cơ vi phạm gia tăng

Thị trường hàng hóa ngày càng đa dạng, trong khi hoạt động mua bán trên các nền tảng số phát triển mạnh. Đây cũng là môi trường phát sinh những rủi ro liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và việc sử dụng trái phép nhãn hiệu, hình ảnh, nội dung của chủ thể khác.

Trong quý III/2026, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra 11.916 vụ, xử lý 9.354 vụ và xác định 10.400 hành vi vi phạm; trong đó 108 vụ được chuyển cơ quan điều tra, số tiền thu nộp ngân sách đạt 100,5 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến hàng không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu, hàng giả, giả mạo nhãn hiệu, vi phạm nhãn hàng hóa, an toàn thực phẩm và thương mại điện tử. Riêng chuyên đề chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 6.466 vụ, thu nộp ngân sách gần 64,642 tỷ đồng.

Thực tế này cho thấy việc kiểm soát hàng hóa không chỉ đặt ra tại cửa hàng, kho hàng hay cơ sở sản xuất mà còn mở rộng sang hoạt động quảng cáo, livestream, đăng bán và giao dịch trên môi trường mạng.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ khâu lựa chọn nguồn hàng và đối tác. Việc kiểm tra thông tin nhà cung cấp, hàng hóa, nhãn hiệu, giấy tờ liên quan và lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ giúp cơ sở kinh doanh có cơ sở xác minh nguồn gốc hàng hóa khi cần thiết.

Chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ, kiểm soát hàng hóa

Đối với hàng hóa nhập về để kinh doanh, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần xây dựng quy trình kiểm tra trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Những dấu hiệu bất thường về bao bì, nhãn hiệu, tên sản phẩm, nguồn gốc hoặc giấy tờ đi kèm cần được rà soát, xác minh. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm, cần tạm thời ngừng phân phối, kiểm tra lại hồ sơ và liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn khi cần thiết.

Trên môi trường mạng, việc kiểm soát cũng cần được thực hiện đối với nội dung quảng cáo, hình ảnh, tên sản phẩm và các dấu hiệu nhận diện được sử dụng trên gian hàng trực tuyến. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh không nên tùy tiện sử dụng tên, logo, hình ảnh hoặc dấu hiệu nhận diện của tổ chức, cá nhân khác khi chưa xác định quyền sử dụng hợp pháp. Hiện cơ quan chức năng cũng yêu cầu các chủ thể tham gia thương mại điện tử bảo đảm hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng và không tiếp tay cho hoạt động kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh phòng ngừa vi phạm, doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ của chính mình. Theo Cục Sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau; tổ chức, cá nhân có quyền đăng ký nhãn hiệu cho hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật.

Việc xác lập quyền đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và các đối tượng sở hữu trí tuệ phù hợp giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý để bảo vệ tài sản của mình khi phát sinh hành vi xâm phạm. Luật số 07/2022/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 1/1/2023 và là một trong những cơ sở pháp lý quan trọng về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hiện nay.

Khi phát hiện dấu hiệu hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc hành vi sử dụng trái phép nhãn hiệu, doanh nghiệp cần lưu giữ chứng cứ, hồ sơ liên quan và kịp thời thông tin đến cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn, xử lý theo quy định. Pháp luật hiện hành cũng có các quy định xử phạt đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng hóa vi phạm trong lĩnh vực thương mại.

Chủ động phòng ngừa từ nguồn hàng, hồ sơ, nhãn hiệu đến hoạt động quảng bá và phân phối không chỉ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần bảo vệ uy tín thương hiệu, quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh trên phạm vi cả nước.

Lê Lan