Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết việc xây dựng, thẩm định và ban hành quy chuẩn kỹ thuật

Ngày viết: Thứ Năm, Tháng Tám 13, 2026 | 16:54 - Lượt xem: 202

Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN thiết lập quy trình thống nhất từ lập kế hoạch, xây dựng, thẩm định đến ban hành và giám sát áp dụng quy chuẩn kỹ thuật, qua đó nâng cao chất lượng công cụ quản lý liên quan trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng.

Thông tư này đã thiết lập một quy trình thống nhất từ lập kế hoạch, xây dựng, thẩm định đến kiểm tra, giám sát quá trình áp dụng. Điểm đáng chú ý là quy chuẩn kỹ thuật được đặt trong một chu trình quản lý xuyên suốt, thay vì chỉ tập trung vào khâu xây dựng và ban hành như một văn bản kỹ thuật đơn thuần.

Thông tư áp dụng đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Theo đó, kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật được tổ chức theo kế hoạch 5 năm và hằng năm. Mỗi đề xuất phải xác định rõ sự cần thiết, đối tượng và phạm vi điều chỉnh, cơ quan chủ trì, tiến độ, kinh phí cũng như căn cứ kỹ thuật liên quan.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết việc xây dựng, thẩm định và ban hành quy chuẩn kỹ thuật.

Quy chuẩn phải đi từ yêu cầu thực tiễn

Một thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận là quy chuẩn kỹ thuật phải xuất phát từ yêu cầu quản lý thực tế và gắn với chiến lược, chương trình phát triển kinh tế – xã hội. Những vấn đề liên quan đến an toàn, sức khỏe con người, bảo vệ động vật, thực vật, môi trường, lợi ích và an ninh quốc gia, quyền lợi người tiêu dùng đều trở thành căn cứ để xác định nhu cầu xây dựng quy chuẩn. Các cam kết quốc tế và yêu cầu hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài cũng được xem xét.

Điều này có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động năng suất, chất lượng. Khi yêu cầu kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở khoa học và phản ánh đúng thực tế sản xuất, doanh nghiệp có cơ sở rõ ràng hơn để tổ chức quy trình, lựa chọn công nghệ, kiểm soát nguyên liệu và chất lượng sản phẩm. Qua đó, việc tuân thủ quy chuẩn không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn góp phần hạn chế sai lỗi, phòng ngừa rủi ro và giảm những chi phí phát sinh do sản phẩm không phù hợp.

Để bảo đảm tính thực tiễn, cơ quan xây dựng quy chuẩn phải nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý, xác định đối tượng, phạm vi điều chỉnh, phương thức quản lý và yêu cầu kỹ thuật. Dự thảo đồng thời phải lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu tác động trước khi hoàn thiện hồ sơ thẩm định.

Thông tư cũng quy định rõ cấu trúc của quy chuẩn kỹ thuật, gồm quy định chung, quy định kỹ thuật, quy định về quản lý, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và tổ chức thực hiện. Phần yêu cầu kỹ thuật có thể viện dẫn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, khu vực hoặc nước ngoài; đồng thời xác lập các giới hạn kỹ thuật cần tuân thủ nhằm bảo đảm an toàn, sức khỏe, môi trường và quyền lợi người tiêu dùng.

Không để quy chuẩn “đóng khung” sau khi ban hành

Chất lượng của quy chuẩn tiếp tục được kiểm soát ở khâu thẩm định. Nội dung xem xét bao gồm sự phù hợp với pháp luật, tính thống nhất của hệ thống quy chuẩn, tính hợp lý của yêu cầu kỹ thuật và phương thức quản lý, khả năng thực thi cũng như việc tiếp thu ý kiến các bên liên quan. Mục tiêu là bảo đảm quy chuẩn vừa có căn cứ khoa học, kỹ thuật, vừa có khả năng áp dụng trong thực tế.

Đặc biệt, quá trình quản lý không kết thúc khi quy chuẩn được ban hành. Thông tư đặt ra yêu cầu kiểm tra, giám sát cả quá trình xây dựng, ban hành và áp dụng để đánh giá chất lượng, tính phù hợp và kịp thời phát hiện những vướng mắc. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những quy chuẩn không còn phù hợp, giúp hệ thống yêu cầu kỹ thuật thích ứng với sự phát triển của công nghệ và thực tiễn sản xuất.

Đối với hoạt động nâng cao năng suất chất lượng, cơ chế này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh công nghệ, mô hình sản xuất và yêu cầu thị trường thay đổi nhanh. Một hệ thống quy chuẩn được cập nhật thường xuyên sẽ tạo “đường ray” kỹ thuật rõ ràng để doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình và kiểm soát chất lượng ngay từ đầu, thay vì xử lý sai lỗi khi sản phẩm đã đưa ra thị trường.

Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký, thay thế Thông tư số 26/2019/TT-BKHCN và Thông tư số 10/2023/TT-BKHCN. Việc thống nhất toàn bộ chu trình từ đề xuất, xây dựng, thẩm định đến giám sát áp dụng được kỳ vọng nâng chất lượng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, qua đó củng cố nền tảng cho quản lý chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy sản xuất theo hướng hiệu quả, an toàn, bền vững.

Yến Hoa