Bộ Công Thương xác định nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật

Ngày viết: Thứ Ba, Tháng Ba 17, 2026 | 6:44 - Lượt xem: 89

Tiêu chuẩn (TC) và quy chuẩn kỹ thuật (QCKT) giữ vai trò nền tảng trong quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, đồng thời là công cụ quan trọng để bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và yêu cầu chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo gia tăng, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết đối với các ngành, lĩnh vực.

Áp dụng TCVN và QCVN trong sản xuất mang lại lợi ích kép cho doanh nghiệp và xã hội

Tại Hội nghị hướng dẫn, tập huấn nghiệp vụ xây dựng tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) do Bộ Công Thương tổ chức gần đây, đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, Bộ đã xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm triển khai hiệu quả các quy định mới của pháp luật. Cơ sở pháp lý bao gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; cùng với Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn đo lường chất lượng đến năm 2030 và những năm tiếp theo. Các định hướng này đã được cụ thể hóa tại Quyết định số 1583/QĐ-BCT ngày 4/6/2025 của Bộ Công Thương.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Theo đó, Bộ Công Thương đang xây dựng thông tư thay thế Thông tư số 46/2014/TT-BCT theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền và làm rõ trách nhiệm của các đơn vị thuộc Bộ trong việc xây dựng, trình ban hành QCVN đối với các nhóm sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi quản lý. Đồng thời, vai trò thẩm định được giao cho Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công nhằm bảo đảm tính khách quan, độc lập trong quá trình xây dựng và ban hành quy chuẩn. Dự kiến văn bản này sẽ được ban hành trong tháng 3/2026.

Việc phân định rõ chức năng giữa đơn vị chủ trì xây dựng và đơn vị thẩm định được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh các quy chuẩn kỹ thuật có mức độ phức tạp cao, gắn chặt với yêu cầu quản lý chuyên ngành. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hạn chế tình trạng chồng chéo, thiếu nhất quán trong hệ thống văn bản kỹ thuật.

Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Bộ Công Thương cũng tập trung rà soát, đề xuất xây dựng mới hoặc sửa đổi hệ thống TCVN và QCVN nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Theo đó, các đơn vị thuộc Bộ được giao chủ trì rà soát các QCVN hiện hành trên cơ sở chức năng quản lý nhà nước, đồng thời căn cứ vào chiến lược phát triển ngành, quy hoạch và thực tiễn sản xuất, kinh doanh để đề xuất điều chỉnh phù hợp.

Quá trình xây dựng QCVN được định hướng theo một số nguyên tắc cơ bản. Thứ nhất, QCVN phải quy định rõ các mức giới hạn kỹ thuật và yêu cầu quản lý bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn, sức khỏe con người, bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng. Thứ hai, nội dung QCVN cần được xây dựng trên cơ sở tham chiếu các tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn khu vực tiên tiến, bảo đảm tính hài hòa và không tạo ra rào cản kỹ thuật đối với thương mại. Thứ ba, QCVN được ban hành theo nhóm sản phẩm có chung đặc tính kỹ thuật nhằm tránh phân mảnh và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Thứ tư, quy chuẩn có thể tích hợp các biện pháp quản lý phù hợp theo pháp luật chuyên ngành hoặc cơ chế công bố hợp quy nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đối với hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, Bộ Công Thương xác định cần tiến hành rà soát tổng thể, đặc biệt đối với các tiêu chuẩn ngành đã ban hành từ lâu. Việc này nhằm loại bỏ các tiêu chuẩn không còn phù hợp, đồng thời chuyển đổi hoặc xây dựng mới thành TCVN hoặc QCVN theo quy định hiện hành. Công tác rà soát sẽ được thực hiện với sự tham gia của các viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ thuộc Bộ, phối hợp với Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, các tập đoàn, tổng công ty và các bên liên quan.

Trên cơ sở kết quả rà soát, Bộ sẽ xây dựng danh mục và lộ trình phát triển hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong các lĩnh vực trọng điểm như hóa chất, điện lực, công nghiệp chế biến, an toàn kỹ thuật, môi trường, dầu khí và than. Đây là những lĩnh vực có tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế, an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật không chỉ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng cường khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững, đây sẽ là công cụ quan trọng để định hướng phát triển ngành Công Thương theo hướng hiện đại, hiệu quả và hội nhập.

Hồng Anh