5 điểm mới định hình quản lý chất lượng hàng hóa thời kỳ số
Ngày viết: Thứ Sáu, Tháng Ba 27, 2026 | 11:12 - Lượt xem: 490
Luật số 78/2025/QH15 và Nghị định 37/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển mạnh trong quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa khi chính thức chuyển từ “quản lý dàn đều” sang “quản lý theo rủi ro” và nền tảng số.
Ngày 18/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Nhằm bảo đảm các quy định của Luật được triển khai đồng bộ, hiệu quả trong thực tiễn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, tạo nền tảng quan trọng cho việc đổi mới toàn diện công tác quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong giai đoạn mới.
Chia sẻ về một số quan điểm và nội dung mới trong quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa, bà Nguyễn Thị Mai Hương – Trưởng ban Ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp (Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia) khẳng định, trọng tâm cốt lõi của Luật số 78 và Nghị định 37 chính là chuyển mạnh sang quản lý theo rủi ro, số hóa dữ liệu, tăng hậu kiểm và minh bạch thông tin chất lượng. Những thay đổi này được thể hiện rõ qua 5 điểm mới nổi bật.
Thứ nhất là chuyển mạnh sang quản lý theo rủi ro. Đây là thay đổi có tính nền tảng, chi phối cách phân loại hàng hóa và cách kiểm tra. Thay cho cách quản lý dàn đều, Nghị định yêu cầu đánh giá từng mối nguy, lựa chọn mối nguy có điểm rủi ro cao nhất làm căn cứ, từ đó thiết kế biện pháp quản lý tương ứng và cập nhật khi có công nghệ mới hoặc cảnh báo mới.
Thứ hai là thiết lập hạ tầng chất lượng quốc gia (NQI) trên nền tảng số. Thay vì vận hành rời rạc, các cấu phần như tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; đánh giá sự phù hợp; mã số mã vạch; truy xuất nguồn gốc; nhãn điện tử; nguồn nhân lực và hoạt động kiểm tra, giám sát sẽ được kết nối thành hệ sinh thái thống nhất.
Thứ ba là tăng cường minh bạch thông tin chất lượng của hàng hóa, trong đó Luật số 78 và Nghị định 37 mở rộng công cụ quản lý từ nhãn vật lý sang nhãn điện tử, truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch và hộ chiếu số.
Thứ tư là đổi mới kiểm tra chất lượng theo hướng hậu kiểm, trọng điểm. Kiểm tra không chỉ ở khâu nhập khẩu mà được nối dài đến lưu thông trên thị trường và cảnh báo sớm. Trong đó, cho phép miễn hoặc giảm kiểm tra đối với trường hợp đáp ứng điều kiện và có lịch sử tuân thủ tốt; Tăng trách nhiệm báo cáo, lưu hồ sơ, cập nhật dữ liệu và chấp hành hậu kiểm của doanh nghiệp; Đối với hàng lưu thông trên thị trường, cơ quan quản lý có thể kiểm tra trọng điểm, lấy mẫu định kỳ hoặc đột xuất với nhóm rủi ro cao.
Thứ năm là tăng cường chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm phối hợp. Nghị định 37 làm rõ vai trò đầu mối, vai trò cập nhật dữ liệu và vai trò của các bộ, địa phương, cơ quan liên quan. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ là đầu mối xây dựng, quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu và nền tảng số; Giám sát thống nhất việc xác định và quản lý rủi ro; Chủ trì cổng thông tin truy xuất nguồn gốc và quản lý nhà nước về nhãn điện tử.
Bộ quản lý ngành, lĩnh vực: Rà soát, ban hành danh mục hàng hóa rủi ro trung bình/cao; Cập nhật dữ liệu kiểm tra, giám sát, hậu kiểm, cảnh báo; Phối hợp trong kiểm tra và tránh chồng chéo. Về phía địa phương, cơ quan thực thi sẽ tổ chức triển khai, tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý vi phạm; Khai thác dữ liệu để cảnh báo, hậu kiểm, bảo vệ người tiêu dùng; Khuyến khích doanh nghiệp xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Thanh Tùng
